Ifayile yefoto kaCui Tiankai. [Ifoto/iiArhente]
Igosa eliphezulu laseTshayina eMelika uCui Tiankai uthe unethemba lokuba intlanganiso yokuqala yezopolitiko phakathi kweChina ne-US yobumongameli bukaBiden iza kuvula indlela yokutshintshiselana “ngokucacileyo” “nokwakhayo” phakathi kwala mazwe mabini, kodwa “kukukhohlisa” ukulindela ukuba iBeijing inikezele kuxinzelelo okanye ivumelane ngezinto ezibalulekileyo.
UNobhala welizwe laseMelika u-Antony Blinken kunye noMcebisi woKhuseleko lweSizwe uJake Sullivan bacwangciselwe ukudibana ngoLwesine ukuya ngoLwesihlanu e-Anchorage, e-Alaska, kunye nosomlomo welizwe waseTshayina uYang Jiechi kunye noCeba welizwe kunye noMphathiswa wezangaphandle uWang Yi, njengoko iBeijing neWashington zibhengeze.
U-Ambassador Cui uthe omabini amacala ayawuxabisa kakhulu umbandela wokuqala wokuthetha ubuso ngobuso kulo nyaka kwinqanaba eliphezulu kangaka, nto leyo iTshayina eyenze amalungiselelo amaninzi ngayo.
“Asilindelanga ukuba kubekho incoko enye eza kusombulula zonke iingxaki phakathi kweTshayina ne-US; yiyo loo nto singalindeli kakhulu okanye sibe namaqhinga,” utshilo uCui ngaphambi kwentlanganiso.
Inxusa lithe likholelwa ukuba le ntlanganiso iza kuba yimpumelelo ukuba inceda ekuqaliseni inkqubo yengxoxo ecacileyo, eyakhayo neqondakalayo kunye nonxibelelwano phakathi kwala macala mabini.
“Ndiyathemba ukuba omabini amaqela aza kuza ngokunyaniseka aze ahambe eqondana ngcono,” uxelele iintatheli ngoLwesithathu.
UBlinken, owayeza kumisa eAlaska emva kohambo oluya eTokyo naseSeoul, uthe kwiveki ephelileyo le ntlanganiso iza kuba “lithuba elibalulekileyo kuthi lokuba sichaze ngokucacileyo iingxaki ezininzi” ngeBeijing.
“Siza kuphinda sihlolisise ukuba kukho na iindlela zokusebenzisana,” utshilo xa wayebonakala okokuqala phambi kweCongress ukusukela oko waqinisekiswa njengosomlomo ophambili waseMelika.
UBlinken ukwathe “akukho njongo okwangoku yothotho lwezivumelwano ezilandelayo”, kwaye naluphi na unxibelelwano luxhomekeke “kwiziphumo ezibonakalayo” kwimiba exhalabisayo neTshayina.
U-Ambassador Cui uthe umoya wokulingana nentlonipho usebenza njengeyona nto iphambili ekufuneka ilandelwe ukuze kubekho incoko phakathi kwamazwe.
Ngokuphathelele izinto eziphambili zeTshayina malunga nolawulo lwayo lwesizwe, ukuthembeka komhlaba kunye nobunye besizwe, iTshayina “ayinandawo” yokuvumelana nokuvumelana, utshilo, wongeza ngelithi, “Le yindlela esiza kuyicacisa ngayo le ntlanganiso.”
“Ukuba bacinga ukuba iTshayina iza kuyekelela ize inikezele phantsi koxinzelelo lwamanye amazwe, okanye iTshayina ifuna ukulandela oko kuthiwa ‘yisiphumo’ sale ngxoxo ngokwamkela nasiphi na isicelo sohlangothi olulodwa, ndicinga ukuba bafanele bayeke le nkohliso, njengoko le ndlela yokuziphatha iza kukhokelela kuphela kwingxoxo engapheliyo,” utshilo uCui.
Ebuzwa ukuba izenzo zakutshanje zase-US, kuquka nezohlwayo zaseMelika zangoLwesibini kumagosa aseTshayina ezinxulumene neHong Kong, ziya kuyichaphazela na “imo” yencoko yase-Anchorage, uCui uthe i-China iza kuthatha “amanyathelo okulwa nawo ayimfuneko”.
“Siza kuvakalisa ngokucacileyo isikhundla sethu kule ntlanganiso kwaye asiyi kwenza zivumelwano okanye sivumelane ngale miba ukuze kudalwe oko kubizwa ngokuba ‘yimeko-bume’,” utshilo. “Asisoze sikwenze oko!”
Le ntlanganiso yenzeke malunga nenyanga emva koko iingxelo zeendaba zase-US zithi “ludliwano-ndlebe olude ngokungaqhelekanga lweeyure ezimbini” phakathi kukaMongameli wase-US uJoe Biden kunye noMongameli waseTshayina uXi Jinping.
Ngethuba lolo cingo, uXi uthe amasebe emicimbi yangaphandle kula mazwe mabini anokuba nonxibelelwano olunzulu kwimiba ebanzi kubudlelwane bamazwe amabini kunye nemiba ephambili yamazwe ngamazwe neyengingqi.
Isithethi seSebe lezeMicimbi yezeKhaya laseTshayina uZhao Lijian uthe kusasa ngoLwesithathu ukuba iTshayina inethemba lokuba, ngale ngxoxo, la macala mabini angalandela isivumelwano esifikelelweyo phakathi koomongameli ababini kwifowuni yabo, asebenze kwicala elinye, alawule iiyantlukwano aze abuyisele ubudlelwane beChina ne-US “kwindlela elungileyo yophuhliso oluvakalayo”.
NgoLwesibini, uNobhala-Jikelele we-UN u-Antonio Guterres uthe unethemba lokuba kuza kubakho “isiphumo esihle” sale ntlanganiso, utshilo isithethi sakhe.
“Sinethemba lokuba iTshayina ne-United States zingafumana iindlela zokusebenzisana kwimiba ebalulekileyo, ingakumbi kutshintsho lwemozulu, ekwakheni kwakhona ihlabathi emva kwe-COVID,” utshilo isithethi uStephane Dujarric.
“Siyaqonda ngokupheleleyo ukuba kukho ukungavisisani kunye nemiba engekacaci phakathi kwezi zimbini, kodwa kufuneka bobabini bafumane iindlela zokusebenzisana kwimingeni emikhulu yehlabathi esijongene nayo,” wongeze watsho uDujarric.
Ixesha lokuthumela: Matshi-18-2021
